فومو؛ ترس از جا ماندن

Fomo
 Fear of Missing Out

​فصل اول قسمت اول

___________________​​​​​​​

اولین قسمت رادیو روان پرواز با موضوع فومو؛ ترس از جا ماندن، به عنوان یک حوزه روانشناختی میان رشته ای با میزبانی دکتر الهه پاکپور، روانشناس، مشاور و رواندرمانگر و میهمانی دکتر رضوان پاکپور، روانشناس و مشاور در 47 دقیقه و 34 ثانیه، محصول سال 1403 شمسی (2024 میلادی) میباشد. برای پخش آنلاین پادکست فومو وارد چنل یوتیوب رادیو روان پرواز و یا چنل تلگرام رادیو روان پرواز شده و یا از طریق لینک پخش آنلاین اینجا کلیک کنید. در ادامه درباره فومو بیشتر بدانید.

فومو (FOMO) چیست؟ وقتی ترسِ «عقب موندن» زندگی‌مون رو سیاه می‌کنه!
ریشه روانی فومو؛ چرا اینقدر به بقیه اهمیت می‌دیم؟!

از نظر روان‌شناسی، ما آدم‌ها ذاتا موجودات اجتماعی هستیم و دوست داریم توی گروه‌ها پذیرفته بشیم. قدیما اگه از قبیله جا می‌موندیم، ممکن بود جونمون رو از دست بدیم. حالا اون غریزه قدیمی توی دنیای دیجیتال بیدار شده. فومو بهت میگه اگه فلان پارتی نری، اگه فلان لباس رو نخری یا اگه توی فلان بحث شرکت نکنی، دیگه دیده نمی‌شی و از بقیه جدا می‌افتی. این ترس، ریشه در عزت‌نفس ما داره.

وقتی پای پول وسط میاد؛ فومو و جیبِ ما

اینجاست که قضیه بین‌رشته‌ای می‌شه. فومو فقط حالِ دلت رو بد نمی‌کنه، بلکه مستقیم میزنه به جیبت! توی علم اقتصاد، یه بحثی هست به اسم «هزینه فرصت». یعنی وقتی داری یه کاری می‌کنی، هم‌زمان داری فرصتِ انجام دادنِ صد تا کار دیگه رو از دست میدی. آدمِ مبتلا به فومو، نمی‌تونه با این قضیه کنار بیاد. اون می‌خواد همه جا باشه و همه چی داشته باشه، چون می‌ترسه اگه انتخاب نکنه، سودِ بزرگی رو از دست بده.

ویترین‌های دروغین در شبکه‌های اجتماعی

اینستاگرام، تیک‌تاک و سایر شبکه های اجتماعی، بنزین می‌ریزن روی آتیش فومو. تو داری «پشت صحنه» زندگی خودت رو با «ویترینِ» زندگی بقیه مقایسه می‌کنی. اونا فقط لحظه‌های تاپ و خفنشون رو میذارن و تو با دیدنشون فک می‌کنی همیشه همین‌قدر خوشحالن. این مقایسه نابرابر، باعث می‌شه احساس کنی زندگیت چقدر خالی و بی‌روحه، در حالی که واقعیت اصلاً این نیست.

ترفندهای بازار؛ چطوری با ترسِ ما کاسبی می‌کنن؟

تا حالا شده یه چیزی رو فقط چون نوشته «تعداد محدود» یا «فقط ۲ ساعت تا پایان تخفیف» بخری؟ این یعنی بازاریاب‌ها و اقتصاددان‌ها دارن از فوموی تو پول درمیارن. اونا می‌دونن که تو از «از دست دادن» بیشتر از «به دست آوردن» می‌ترسی. پس با ایجاد یه حسِ فوریتِ دروغین، تو رو مجبور می‌کنن پولی رو خرج کنی که شاید بابتش خیلی زحمت کشیدی، اونم برای چیزی که واقعاً بهش نیاز نداری.

فومو در دنیای بورس و ارز دیجیتال

احتمالاً شنیدی که میگن فلان ارز دیجیتال یهو پامپ شده و همه دارن میخرن. این اوجِ فومو در اقتصاد رفتاریه. مراجع می‌بینه همسایه‌اش سود کرده، می‌ترسه جا بمونه و تمام سرمایه‌اش رو میریزه توی یه بازار پرخطر. نتیجه‌اش چی میشه؟ خرید در سقف و ضررهای سنگین. فومو چشمانِ منطقیِ تو رو می‌بنده و باعث می‌شه تصمیمات مالیِ فوق‌العاده اشتباهی بگیری.

خستگی مفرط؛ بهای همیشه بیدار بودن

کسی که فومو داره، بسته به اینکه در چه پیوستاری از فومو باشه، یه سری ویژگی هایی داره مثل اینکه استراحت نمی‌کنه، باید گوشیش رو چک کنه، باید آنلاین باشه، باید بدونه کی چی گفت و چی شد. این وضعیت، سیستم عصبی رو آسیب میزنه. بی‌خوابی، اضطرابِ دائمی و لرزش دست، کمترین بهای این ترسِ لعنتیه. تو همیشه در حال دویدنی، بدون اینکه بدونی مقصدت کجاست!

انتخاب‌های ناتمام و پشیمانی‌های دائمی

آدمِ درگیر فومو، حتی وقتی یه انتخاب خوب می‌کنه، باز هم خوشحال نیست. مثلاً رفته بهترین رستوران شهر، اما چون داره فکر می‌کنه «نکنه اون یکی رستوران بهتر بود؟»، اصلاً مزه غذا رو نمی‌فهمه. این ناتوانی در لذت بردن از «لحظه حال»، بزرگترین ضربه‌ایه که فومو به کیفیت زندگی ما میزنه.

فومو در محیط کار؛ چرا همیشه خسته‌ایم؟

توی شغل هم همینطوره. می‌ترسی اگه فلان پروژه رو قبول نکنی، از همکارت عقب بیفتی. پس همه‌ی کارها رو روی سرت می‌ریزی و آخرش هم «فرسودگی شغلی» میاد سراغت. تو داری از ترسِ عقب موندن، خودت رو از پا درمیاری، در حالی که یه روان‌شناس و مشاور خوب بهت یاد میده چطوری «نه» بگی و اولویت‌بندی کنی.

شکاف بین «منِ واقعی» و «منِ نمایشی»

فومو باعث میشه تو برای اینکه نشون بدی از بقیه عقب نیستی، نقش بازی کنی. چیزهایی رو بخری که دوست نداری، جاهایی بری که بهت خوش نمی‌گذره و حرف‌هایی بزنی که بهشون باور نداری. اینجاست که از خودِ واقعی‌ت دور می‌شی و یهو به چهل‌سالگی می‌رسی و می‌بینی هیچ‌کدوم از این سال‌ها رو برای خودت زندگی نکردی.

تاثیر فومو روی روابط عاطفی

حتی توی روابط هم فومو نفوذ می‌کنه. طرف تویه رابطه خوبه، اما مدام با خودش میگه «نکنه آدم بهتری هم باشه که من دارم از دستش میدم؟». این تردید دائمی باعث می‌شه هیچ‌وقت نتونه یه رابطه عمیق و مخلصانه بسازه. فومو یعنی همیشه با یک چشم به دنبالِ گزینه‌های بهتر گشتن و در نتیجه، هیچ‌وقت به آرامش نرسیدن.

هزینه روانی که به بدنت تحمیل می‌کنی

فقط ذهنت درگیر نیست؛ بدنت هم داره تقاص پس میده. هورمون کورتیزول (هورمون استرس) توی بدنِ آدمِ مبتلا به فومو بالاست. این یعنی سیستم ایمنی ضعیف، مشکلات گوارشی و تپش قلب. تحقیقات روان‌شناختی نشون داده که ذهن و بدن یکی هستن؛ وقتی فکرت از ترسِ عقب موندن آشفته‌ست، بدنت هم مریض می‌شه.

چطوری از این تله فرار کنیم؟

اولین قدم اینه که بپذیری «تو نمی‌تونی همه چی رو داشته باشی». زندگی یعنی انتخاب، وقتی یه چیزی رو انتخاب می‌کنی، یعنی داری بقیه چیزها رو از دست میدی و این هیچ اشکالی نداره! یاد گرفتنِ اینکه «من به اندازه کافی خوب هستم» و «نیازی نیست همه‌جا باشم»، شروعِ درمانِ فومو هست.

تبدیل فومو به جومو (JOMO)

روان‌شناسانِ مدرن میگن بیاید فومو رو به جومو (Joy of Missing Out) تبدیل کنیم؛ یعنی «لذتِ از دست دادن». لذت ببر از اینکه گوشی رو کنار گذاشتی و ندیدی فلانی چی خورده. لذت ببر از اینکه توی خلوتِ خودت نشستی و آرامش داری. این تغییرِ نگاه، یه مهارتِ زندگیه که بهتره با کمک یک فرد کاربلد یاد بگیریم.

مسیر رهایی با گروه متخصصین روان پرواز

اگه حس می‌کنی این ترس از عقب موندن، زندگیت رو فلج کرده و همه‌اش داری برای بقیه زندگی می‌کنی، وقتشه یه فکر اساسی بکنی. ما در گروه روان پرواز، دقیقاً می‌دونیم چطوری گره‌های فومو رو باز کنیم. تخصص و نگاهِ عمیق مشاوران روان پرواز با تکیه بر اصول روانشناختی و انسان گرایی به مراجعان مون کمک میکنه تا افسار زندگی رو دوباره به دست بگیرند و به جای ترسیدن از عقب موندن، از مسیرِ خودشون لذت ببرند. بیاید به جای دویدن دنبالِ سایه‌ها، روی خودمون سرمایه‌گذاری کنیم؛ اینجا همون نقطه‌ایه که آرامش واقعاً شروع می‌شه.​​​​​​​
در این مسیر، روان پرواز با عشق در کنار شماست؛ گروه روانشناختی و علوم میان رشته ای روان پرواز